Resmi İlan ve Reklamlar ile Bunları Yayınlayacak Süreli Yayınlar Yönetmeliği Resmi Gazete’de yayımlandı
Basın İlan Kurumu, “Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar” ve/veya “Terörle Mücadele Kanunu”na muhalefelet edildiği iddiasıyla içerik, imtiyaz sahibi gerçek veya tüzel kişi temsilcileri, ortakların çoğunluğu ya da varsa tüzel kişi temsilcisi hakkında ceza davası açılan süreli yayınların resmi ilan ve reklam yayınlama hakkını dava sonuçlanıncaya kadar durduracak.
İSTANBUL/BİK- Resmi ilan ve reklam yayınlayan süreli yayınların içerikleri ile imtiyaz sahibi gerçek veya tüzel kişi temsilcileri, ortakların çoğunluğu ya da varsa tüzel kişi temsilcisi hakkında “Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar” ve/veya “Terörle Mücadele Kanunu” kapsamında dava açılması halinde dava sonuçlanıncaya kadar bu hakkın durdurulması kararlaştırıldı. Aynı suç ya da suçlardan yargılanan asgari fikir işçisi kadrosunda bulunanların ise 5 gün içerisinde kadrodan çıkarılması gerekecek.
Basın İlan Kurumu Genel Kurulu tarafından 26 Ağustos 2016 tarihinde kabul edilen “Resmi İlan ve Reklamlar ile Bunları Yayınlayacak Süreli Yayınlar Yönetmeliği” Resmi Gazete’de yayımlandı.
Gazetelerin abone sayılarına yeni düzenleme getirildi
Resmi ilan yayınlama hakkı bulunan gazeteler ile bekleme süresi bulunan gazetelerin bayi ve abone yoluyla gerçekleştirdiği satış ve usuller ile asgari satış hesabında dikkate alınacak abonelik adetleri de yeniden düzenlendi. Buna göre, asgari fiili satışı bin adede kadar olan gazeteler gerçek kişi için en fazla 2; kamu kurum, kuruluş, müessese ve iştirakleri ile sivil toplum kuruluşları, sendikalar ve siyasi partilerin teşkilatları için en fazla 10; diğer tüzel kişiler için en fazla 5 adet abonelik asgari satış hesabına dahil edilecek. Asgari satış miktarı bin ve üzeri olan gazetelerin hesaplamasında ise abone sayısı miktarı gerçek kişiler için en fazla 3; kamu kurum, kuruluş, müessese ve iştirakleri ile sivil toplum kuruluşları, sendikalar ve siyasi partilerin teşkilatları için en fazla 50; diğer tüzel kişiler için en fazla 20 adet olacak.
Yönetmelikte gazetelerin asgari yüzölçümü içinde yer alan hususu ilan ve reklamlar dışındaki her türlü yazı metninin Türkçe yayınlanması da zorunlu kılındı. Böylece gazetelerin kendileri için öngörülen asgari yüzölçümlerinin içeriklerinde Türkçe’nin dışında başka bir dilin kullanılması nedeniyle yaşanan sorunlar da ortadan kaldırılmış oldu.
Asgari kadroda birinci derece akrabalar olmayacak
Yönetmelik, gazetelerin asgari kadrosunda kimlerin bulunamayacağına ilişkin daha önce alınan prensip kararını korudu. Buna göre, gazete imtiyaz sahibi veya tüzel kişi temsilcisi ile kollektif şirketlerin ortakları, adi komandit şirketlerin komandite ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, donatma iştirakinin paydaşları, limited şirketlerde şirketi temsil eden ortaklar ile şirket müdürleri, anonim şirketlerde şirketi temsile yetkili ortaklar ile yönetim ve denetim kurulu üyeleri, bundan sonra kendi gazetesinin ya da başka gazetelerin asgari fikir işçisi kadrosunda yer alamayacak.
Ayrıca; gazetelerin yayın sahibi gerçek kişiler ile tüzel kişiler olması halinde tüzel kişinin yönetim veya denetim organlarında bulunan kişilerin, birinci derece kan ve sıhrî hısımları da gazetelerin asgari kadrolarında gösterilemeyeceği hükmü de benzer şekilde Yönetmelikte yer aldı. Ancak, Yükseköğretim Kurulu tarafından diploması kabul edilen iletişim fakültelerinin dört yıllık lisans bölümlerinden mezun olanlar ile fikir işçisi sıfatıyla basın kartı sahibi olanlar kapsam dışında tutulacak. Bu hüküm, 1 Aralık 2012 tarihinden önce asgari kadroda bulunan fikir işçilerini kapsamayacak.
Gazete türleri ayrımı kaldırıldı
Kurum görev alanı içinde bulunan gazetelerden sadece 6’sının ticari gazete olması, siyasi türdeki gazetelerin ticari gazeteler için belirlenen içeriklere yer vermesi ve mesleki türde gazete yayınının bulunmaması nedeniyle gazete türleri ayrımı da kaldırıldı.
Gazetelerin en erken baskıya girebilecekleri saate ilişkin düzenlemede ise revizeye gidilerek daha önce 14.00 olan en erken baskı saati 17.00’ye çekilerek zorunlu kılındı.
Süreli yayın isim değişikliklerine ilişkin yeni düzenleme
Süreli yayınlarda, sahip değişikliği halleri dışında bir takvim yılı içinde iki defadan fazla isim değişikliği talebinde bulunulamayacak. İsim değişikliğine ilişkin tüm başvurular Yönetim Kurulu’nda karara bağlanacak. İsim değişikliklerinde yönetmelikte belirtilen usullere uymayan süreli yayınların resmi ilan ve reklam yayınlama hakları sona erecek.
Yönetmelikte, 20 yıldır “akşam” gazetesi tanımına uygun yayın olmadığından buna ilişkin düzenlemeye yer verilmezken, asgari fikir işçisi kadrolarında istihdamı zorunlu olan “düzeltmen” zorunluluğu kaldırılarak yerine “köşe yazarı” istihdamı zorunluluğu getirildi. Ayrıca Yönetmelikte asgari fikir işçisi kadrosunda ilk kez “görsel yönetmen” unvanına da yer verildi. Bununla birlikte asgari kadroda muhabir unvanındaki bir kişinin yerine, genel yayın yönetmeni veya genel yayın müdürünün yer alabilmesinin de önü açıldı.
Gazete iade oranları ve bekleme süreleri değişti
Okurların gazeteleri bayilerden kolaylıkla temin edebilmelerinin sağlanması ve gazetelerin daha fazla satış noktasına uluşmalarını teşvik etmek amacıyla günlük iade oranı, asgari fiili satış miktarının yüzde 5’inin altında olamayacak. İadesiz gösterilen bayi satışları ise, asgari fiili satış hesabında gösterilemeyecek.
Gazetelerin resmi ilan ve reklam hakkından yararlanmalarına ilişkin bekleme süresi, Kurum görev alanında bulunan illerde müracaat tarihinden itibaren 36 ay, valilik görev alanında bulunan illerde ise 24 ay olacak. Yazılı başvuru yaparak asgari 30 bin bayi satışı, belirtilen nitelikte ve unvanda asgari 36 fikir işçisi ile her coğrafi bölgede olmak üzere ülkedeki dağıtım ağının yüzde 70’inde yer alma koşullarını sağlayan gazeteler için bekleme süresi 9 ay olacak.
Gazeteler, internet siteleri üzerinden ek gösterge alabilecek
Kurum görev alanında bulunan gazetelerin tamamına yakının internet sitesinin bulunması, olmayanların da bu yönde teşvik edilmeleri nedeniyle gazetelere, yayınladıkları resmi ilanları eşzamanlı olarak imtiyaz sahibi olunan internet sitesinde de yayınlanma zorunluluğu getirildi.
Ayrıca yazılı talepleri üzerine gazetelere, basılı her sayısı için kendilerine ait internet (haber) sitelerinde ilgili güne ilişkin 00.00 – 24.00 arasında farklı konularda en az on beş güncel haber ve bu haberlerle bağlantılı resim/fotoğraflara, süresi 20 saniyenin altında olmamak üzere güncel video habere ve iki köşe yazısına, ayrıca Kurumun resmi ilan portalında (www.ilan.gov.tr) gazetenin yazılı nüshasında yayımlanan resmi ilanları içeren digital pano uygulamasına (widget) kendi internet sayfasında görünür şekilde yer vermeleri halinde 1/6 oranında ek gösterge verilmesi kararlaştırıldı. Bu uygulama, valilik görev alanında bulunan gazeteler için de benzer hükümlerle geçerli olacak.
Aylık beyanname ve defterler dijital ortama geçiyor
Kurum görev alanındaki gazetelere tatbiki öngörülen “asgari yüzölçümü”, “asgari kadro” ve “Aylık resmi ilan kontenjanına esas gösterge sayıları”na ilişkin düzenlemeler, Yönetmelikle birlikte Valilik görev alanlarında bulunan gazeteler için de geçerli olacak. Ayrıca valiliklerin görev alanında bulunan gazetelerin, aylık beyannamelerini Kurumun hazırlayacağı sistem üzerinden dijital ortamda vermeleri zorunlu olacak.
Gazeteler, Kurum mevzuatı uyarınca tutmakla mükellef oldukları defterlerin elektronik ortamda tutulması zorunlu hale getirilirken, bu defterlerin tutulmasına ilişkin usul ve esasların Yönetim Kurulu tarafından çıkarılacak tebliğle belirlenmesine karar verildi. Yönetmeliğin bu maddesi, valiliklerin görev bölgelerinde de uygulanacağından 1 Ocak 2018 tarihinde yürürlüğe girecek.
Gazetelerin asgari yüzölçümünün en az dörtte birinde gazetenin kendi muhabirlerine ait haberlere ve yazarların yazılarına yer vermeleri öngörülüyor. Gazetelerin her sayısına ait yüzölçümü 1,50 metrekareden az olmayacak. İstanbul, Ankara ve İzmir’deki gazetelere ise istisna getirilerek asgari yüzölçümü 2,25 metrekare olarak belirlendi.
Devleti ve milleti tehdit eden yayınların resmi ilan hakları kesilecek
Yönetmelikte, 15 Temmuz darbe girişiminin ardından devletin ve milletin bölünmez bütünlüğü için tehdit oluşturan süreli yayınların, resmi ilan ve reklam yayınlama hakkı açısından değerlendirmesine yönelik özel bir düzenlemeye de yer verildi. Yönetmeliğin Çeşitli Hükümler başlıklı bölümün 110’uncu maddesine bu konuya ilişkin yeni bir hüküm getirildi.
Yönetmeliğin ilgili maddesi şöyle:
“Resmi ilan yayınıyla alakalı süreli yayının içeriğinden veya imtiyaz sahibi gerçek veya tüzel kişilerin, ortaklarının çoğunluğunun ya da varsa tüzel kişi temsilcisinin fiillerinden dolayı haklarında 26/9/2004 tarih ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar veya 12/4/1991 tarih ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar nedeniyle ceza davası açılması halinde, bu süreli yayının görev alanlarına göre Kurum Genel Müdürlüğü veya ilgili valiliğin teklifi üzerine Yönetim Kurulu tarafından 195 sayılı Kanunun 49’uncu maddesinde belirtilen süreyi geçmeyecek şekilde yayınlama hakkı durdurulur. Bu fıkra uyarınca işlem yapılması, tekrar işlem yapılmasına engel teşkil etmez. Açılan davanın neticesine göre bu Yönetmelik hükümleri uyarınca telafi, mahsup ya da resmi ilan ve reklam yayınlama hakkının sona ermesine karar verilir.
Asgari fikir işçileri kadrosunda yer alan kişilerden herhangi birisi hakkında birinci fıkrada belirtilen suçlar kapsamında ceza davası açılması halinde, görev alanlarına göre Kurum Genel Müdürlüğü veya ilgili valiliğin yazılı bildirimi üzerine, bu kişi ya da kişiler, yazılı bildirimin muhatabı gazeteye tebliğ tarihinden itibaren beş iş günü içerisinde asgari kadrodan çıkarılır. Aksi takdirde bu Yönetmelik hükümleri uyarınca ilgili gazetenin yayınlama hakkı durdurulur.”
“Resmi İlan ve Reklamlar ile Bunları Yayınlayacak Süreli Yayınlar Yönetmeliği”nin gazetelerin bekleme sürelerini düzenleyen 70’inci maddesinin birinci fıkrası, 80’inci maddesi, 83’üncü maddesinin ikinci fıkrası, 104’üncü maddesinin birinci fıkrası ve 109’uncu maddesinin üçüncü fıkrası ile “Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar” ve “Terörle Mücadele Kanunu”na yönelik oluşturulan 110’uncu madde, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecek. Kurum mevzuatı uyarınca tutulacak defterlerle ilgili maddenin dışındaki diğer maddelerin tümünün yürürlük tarihi ise 1 Ocak 2017.
5 EKİM 2016 TARİHLİ VE 29848 SAYILI RESMÎ GAZETE’DE YAYINLANAN YÖNETMELİĞİN TAMAMI İÇİN TIKLAYINIZ